گروه باغبانی گرگان

نام علمی :Datura stramonium
نام انگلیسی:Angels' Trumpets  
 نام خانواده:Solanaceae  
 راسته :Solanales

 سرده :Datura
نام فارسی : تاتوره معطر
منشأ : امریکای جنوبی
مکان : آفتابی
ارتفاع : 200 سانتیمتر
پهنا : 100 سانتیمتر
خاک مناسب : مخلوط خاک باغچه به همراه خاکبرگ و زهکشی مناسب
زمان گلدهی : اواسط بهار تا اوایل تابستان
آبیاری : خاک مرطوب

روش تکثیر : این گیاه با کاشت بذر و قلمه گیری تکثیر می یابد . بذرها را باید هنگام بهار در زمین اصلی کشت نمود . بهترین زمان برای تهیه ی قلمه های علفی یا نیمه چوبی اوایل تا اواخر تابستان میباشد

نکات پرورشی : گل های معطر و برگ ها بخش زینتی گیاه را تشکیل میدهد ؛ برای حفظ ظاهر گیاه میتوان در ابتدای بهار آن را هرس نمود ؛ نسبت به سرما گیاهی نیمه مقاوم محسوب میگردد ؛ در جنوب ایران راحت تر کشت میشود ؛ بخش هایی از آن سمی میباشد. .

درختچه‌ای همیشه سبز یا نیمه خزان کننده به ارتفاع ۴ - ۲ و گستردگی ۵/۲ - ۵/۱ متر است. دارای برگ‌های بیضی شکل کشیده بوده و گل‌های معطر، سفید، شیپوری شکل و آویزان آن در تابستان و پائیز ظاهر می‌شوند...

 تاتوره (Datura stramonium L) گیاهی است یکساله به ارتفاع ۲۰۰ _ ۵۰ سانتی متر، از تیره سیب زمینی.
جزو گیاهان داروئی محسوب میشود.از این گیاه ماده آتروپین بدست میآید که خاصیت ضدسم دارد.خود این گیاه سمی میباشد.آب موجود در آوندهای این گیاه اگر در چشم ریخته شود باعث باز ماندن مردمک چشم میشود.اگر جوشانده این گیاه به کسی خورانده شود، اعصاب ارادی انسان برای مدتی غیر ارادی میشود.ومصرف جوشانده این گیاه به مقدار زیاد باعث مرگ میشود.

معرفی گیاه

تاتوره یک گیاه علفی یکساله است که از خرداد تا مهر گل میدهد و به احتمال زیاد بومی شمال شرقی آمریکای شمالی میباشد و از آنجا به دیگر مناطق آمریکا, اروپا و سایر مناطق دنیا وارد شده است. تاتوره در زمینهای بایر, کنار جاده و نزدیک مناطق مسکونی در ارتفاعات کم تا نسبتاً زیاد در بیشتر مناطق معتدله و نیمه حاره نیمکره شمالی یافت میشود. امروزه این گیاه در تمام کشورهای دنیا یافت میشود. بیشتر داروی خام در برگهای گیاهان گلدار و بندرت دربذور رسیده وجود دارد. برگها را در سایه یا در گرمای مصنوعی حدود ۵۰ درجه سانتی گراد خشک میکنند. دارو طعم تلخ و شوری دارد. با توجه به اینکه گیاه شدیدا سمی است دقت زیادی هنگام جمع آوری باید صورت گیرد . برگها حاوی الکالوئیدهای تروپان سمی به مقادیر ۵/۰ درصد بوده و علاوه بر آن بذور حاوی حدود ۲۰ درصد روغن میباشند. عمل الکالوئیدهای تروپان و موارد استفاده آن همانند بذر البنج و بلادون میباشد.دارو بعضی اوقات در سیگارهای ضد تنگی نفس استفاده میشود. تاتوره معمولاً بصورت وحشی جمع آوری میشود. انواع زراعی آنهایی هستند که برای تهیه دارو استفاده میشوند بخصوص گونه هایی که غنی از اسکوپولامین میباشند مانند Datura innoxia (مناطق حارهای آمریکا) D.metel (مناطق حاره و نیمه حاره آسیا و آفریقا) یا ارقامی از D.Stramonium بخصوص آنهایی که کپسولهای بدون برآمدگی و محتوای بیشتر آلکالوئید هستند. این گیاه از نیمه دوم قرن شانزدهم در اسپانیا شناخته شده بود و به دیگر کشورها به عنوان یک گیاه زینتی وارد شد. یک قرن بعد از این وضعیت خارج شد و به عنوان یک گیاه وحشی مستقر گردید.
۲ تاتوره DATURA STRAMONIUM: نام داتورا (DATURA) که به زبان لاتین به این نبات داده شده مشتق از نام فارسی تاتوره است زیرا این نبات اصلاً ً بومی ایران بوده به نامهای تاتوله، جوزماش، نبات اهریمنی، علف شیطان و غیره نیز نامیده میشود. دسقوریدس و تئوفر است دو تن از علمای قرن اول و دوم یونان این گیاه را جزو نباتات سمی نام برده اند. در قدیم این گیاه در داروسازی مصارف زیاد داشته و در طب انسانی و دامپزشکی به کار میرفته است تاتوره به طور وحشی در زمین های لم یزرع و کنار جاده ها میروید.این نبات بومی مشرق زمین بوده منشاء اصلی آن کناره بحر خزر است، در اواسط قرون وسطی به تمام اروپا و بعد به آمریکا و نقاط دیگر برده شده است و در اکثر ممالک دنیا به مقدار فراوان وجود دارد تاتوره درخچه ایست یک ساله با ساقهای بی کرک و منشعب به طول ۴۰ سانتی متر تا ۲ متر استوانه شکل وبه رنگ سبز، قطر ساقه اصلی نسبت به رشد گیاه به ۱-۲ سانتی متر میرسد. برگهای این گیاه معمولاًمتناوب بوده صفحه آنها پهن و بیضی نوک تیز و یا منظم و مدور است طول برگها ۱۰-۱۲ و عرض شان ۶-۸ سانتی متر است اگر کمی از برگ تازه تاتوره را در دست له نمائید بویی تهوع آور وغیر مطبوع از آن متصاعد میگردد. ولی برگ خشک شده بوی خیلی کمتری دارد برگها گس، قی آور و دانه کمی تلخ است گلهای تاتوره شبیه شیپور و تک تک میباشد و در گل بیش از یک یا دو روز دوام ندارد. دانه های تاتوره شبیه دانه های سماق و شکل شان قلوهای و در دو سطح جانبی صاف و هموار و در سطح زیری و روئی زگیل دار است. رنگ این دانه ها سیاه مایل به قهوهای است و بزرگی آنها ۴-۵ میلی لیتر است میوه آن بیضی شکل خاردار و کپسول است که با چهار شکاف باز میشود. ماده سمی این گیاه ماده «داتورین» است. داتورین از سه آلکالوئید آتروپین، هیوسیامین و اسکوپولامین تشکیل یافتهاست. این آلکالوئیدها در نبات به حالت ترکیب با اسید مالیک، اسید اتروپیم و اسید داتوریک وجود دارد که در بین آنها مقدار آلکالوئید هیوسیامین از سایرین بیشتر است. SINGH & VASHISHTA (۱۹۷۷) اظهار میدارند تاتوره بوتهای است که در ساحل نهرها میروید و دارای یک نوع آلکالوئید است که باعث مسمومیت اعصاب شده و در صورتی که خورده شود باعث نفخ، بی قراری، فلج و کوری مطلق و مرگ سریع شتر خواهد شد.

 درمان : برای نجات مسموم بایستی سم وارد شده به معده را با استفاده از داروی قی آور خارج نمود، زیرا حالت استفراغ غالباً خود به خود ایجاد نمیشود و معمولاً ً از ضد سم هائی نظیر مورفین یا پیلوکارپین استفاده میشود خوراندن قهوه غلیظ ومحرکهای مختلف و غیره مفید است .

تاریخچه

طبق برخی از داستان ها کاهنهٔ بزرگ معبد آپولو ، پیشگوئیهای خود را بعد از استنشاق دود تاتوره، بر زبان آورده است. گیاه اثر قوی افیونی و مخدر دارد و توهم و دوبینی از نتایج آنست. سرخپوستان بومی جنوب غربی آمریکا ، تاتوره را در تشریفات مذهبی مخصوص سن بلوغ و دیگر مراسم خاص خود به کار میبرده اند. ساکنان اولیه آمریکا تاتوره را گیاه خطرناک میشناخته اند و به آن سبب دیوانه یا سیب شیطان نام داده بودند. مردم حتی از کاشتن تاتوره در باغچه و مزارع خود نیز خودداری میکرده اند. تاتوره یک گیاه سمی است که اثر افیونی بسیار قوی دارد و شبیه بلادون است و مانند بلادون دارای ارزش دارویی و پزشکی نیز هستند.

 زیستگاه طبیعی

گیاه بومی اروپا و غرب آسیاست. در خاک های حاصلخیز و مرطوب و خاک های شن دار و اغلب در گودال های، کنار نهرها، حوضچه ها و استخرها میروید.

مشخصات ظاهری
پونه معطر متعلق به خانوادهٔ نعناع و به شکل بوته های کوتاهی در روی زمین میروید و ساقه مستقیم آن تا ۳۰ سانتیمتر هم رشد میکند. ساقهٔ شاخه دار و چهار بر آن دارای برگهای تخم مرغی شکل است که با کرک کم پشتی پوشیده شدهاند و به رنگ سبز مایل به خاکستری هستند. لبه های برگها دندانه دار و یا به شکل حلزونهای دو کپه ای میباشند. پونه بوی تندی شبیه نعناع از خود متصاعد میسازد. در اواخر تابستان، گلهای دو لبهای آبی رنگ مایل به بنفش در محور برگها شکوفه میکنند و تشکیل حفره های گل فشرده ای را میدهند.  یافته های محققان ایرانی نشان داد: عصاره بذر گیاه «تاتوره» قادر است درد حاد افزایش یافته به وسیله دیابت را به میزان معنی داری کاهش دهد.
با بررسی اثر ضد دردی عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره در موشهای صحرایی نر دیابتی ناشی از تزریق «استرپتوزوتوسین» انجام شده، واکنش به درد حاد و مزمن ناشی از صحفه داغ و فرمالین به دنبال مصرف «استرتپوزوسین» و دیابتی شدن موشهای صحرایی به میزان معنی داری افزایش پیدا میکند.
همچنین عصاره الکلی بذر گیاه تاتوره در دوزهای بالای mg/kg/BW ۵۰ توانایی کاهش درد افزایش یافته در آزمونهای صفحه داغ و فرمالین (به ویژه در ۱۰ دقیقه بعد از تزریق فرمالین) را داراست، اما عصاره گیاه در این دوز و بالاتر بر هیپر آلژزیای مزمن ناشی از تزریق فرمالین اثر معنی داری ندارد.
دیابت و به ویژه عوارض ناشی از آن که به عنوان یکی از شایعترین بیماریها که در سنین متفاوت و با علل مختلف بروز میکند، افراد درگیر را با مشکلات فراوان روبرو کردهاست.
از جمله مهمترین این عوارض افزایش حساسیت به عوامل دردزا (هیپرالژزی) و در بعضی موارد افزایش آستانه درد (آلودینیای ناشی از نور و پاتی) را میتوان نام برد.
با توجه به آثار سوء و عوارض جانبی داروهای شیمیایی بر بدن بیماران، در دهه های اخیر استفاده از طب سنتی به خصوص گیاه درمانی بیشتر مد نظر محققان قرار گرفته است.

گیاه تاتوره.Datura stramonium L از گیاهان طبی است که در ایران به عنوان داروی ضد درد خوبی معرفی شده است، اما مشخص شده مصرف بی رویه این گیاه (در انسان به شکل سیگار) موجب بروز عوارضی مثل افزایش فعالیت ترشحی و حرکت دستگاه گوارشی میشود.
بررسیهای انجام شده به وسیله محققان نشان داده است که این گیاه حاوی الکالوییدهای متعدد تقلید کننده سیستم پاراسمپاتیک است.
ترکیبات الکالوییدی مانند آگونیستهای موسکارینی دارای اثرات ضد دردری قوی هستند، با توجه به این که گیاه تاتوره غنی از این ترکیبات میباشد، بنابراین احتمال دارد که این گیاه به خصوص بذر آن که منبع سرشاری از این ترکیبات است، بتواند اثرات ضد هیپرآلژزی از خود نشان دهد.